Błękitno-Zielona Infrastruktura (BZI) na stałe wpisała się w inżynierię sanitarną. Ogrody deszczowe, projektowane pierwotnie jako proekologiczne urozmaicenie krajobrazu, dziś stanowią podstawowy element odwodnienia dużych obiektów kubaturowych i układów drogowych. Wraz ze wzrostem ich popularności, pojawia się fundamentalny problem interpretacyjny: czy z perspektywy Prawa wodnego wykop z roślinnością traktujemy jak zwykły kwietnik, czy jak pełnoprawne urządzenie wodne?
Szybka odpowiedź
Tak, wybudowanie ogrodu deszczowego (sztucznego zagłębienia terenu) zbierającego wody opadowe z powierzchni uszczelnionych niemal zawsze wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Obiekty te, z racji infiltracji wód, kształtują lokalne zasoby wodne, co wprost wyczerpuje prawną definicję urządzenia wodnego (zgodnie z art. 16 pkt 65 Prawa wodnego).
Aspekt techniczny: Czym fizycznie jest ogród deszczowy?
Z inżynieryjnego punktu widzenia, ogród deszczowy to zaawansowana forma bioretencji. Zbiera on wodę opadową z powierzchni znacznie większej niż powierzchnia samego ogrodu (dachy, parkingi, chodniki). Funkcjonuje jako naturalna oczyszczalnia biologiczna.
Odpowiednio ułożone warstwy (piaski gruboziarniste, wapienie, skały wulkaniczne) oraz nasadzenia roślin hydrofitowych (bądź helofitów) tworzą błonę bakteryjną. System ten wyłapuje zawiesinę, redukuje zanieczyszczenia zmyte z ulic (metale ciężkie, związki białkowo-tłuszczowe) i stopniowo odprowadza podczyszczoną wodę do ekosystemu.
Podział konstrukcyjny:
-
Ogród infiltrujący (nieszczelny)
Brak bariery na dnie. Woda po przejściu przez warstwy filtracyjne przesiąka bezpośrednio do gruntu rodzimego. Zalecany montaż minimum 5 metrów od fundamentów budynków.
-
Ogród wyściełany (wodoszczelny)
Dno zabezpieczone nieprzepuszczalną folią izolacyjną lub grubą warstwą litych glin. Wymaga połączenia z dodatkowym drenażem, rozsączaniem lub przelewem do kanalizacji deszczowej.
Ocena prawna: Dlaczego urząd traktuje to jak urządzenie wodne?
Częstym błędem projektantów i inwestorów jest argumentacja: "to tylko niecka obsiana trawą, a nie obiekt inżynierski". Wody Polskie oceniają takie inwestycje z perspektywy skutków hydrologicznych.
Skierowanie opadów z kanalizacji deszczowej do nieuszczelnionego ogrodu powoduje zmasowaną infiltrację wód do gruntu. Działanie to podnosi poziom wód gruntowych w zasięgu oddziaływania obiektu. Zjawisko to określane jest w ustawie jako kształtowanie zasobów wodnych. Tym samym, sztucznie wykonany wykop spełnia definicję urządzenia wodnego i wymaga pozwolenia na jego wykonanie (zgodnie z art. 389 pkt 6).
Ucieczka w "szczelne dno"? To nie działa.
Wielu wnioskodawców próbuje argumentować, że skoro dno wykopu posiada warstwę uszczelniającą z gliny, to obiekt nie kształtuje zasobów wodnych. Orzecznictwo Wód Polskich obala ten pogląd. Nawet przy szczelnym dnie, woda będzie częściowo infiltrowała przez nieuszczelnione skarpy i zasilała tereny przyległe. Wniosek: ogród częściowo uszczelniony to nadal urządzenie wodne, na które wymagane jest pełne pozwolenia wodnoprawne.
Ucieczka w "zgłoszenie z art. 394"?
Ustawodawca w art. 394 ust. 1 pkt 7 umożliwia zgłoszenie wodnoprawne (zamiast pozwolenia) na wykonanie "urządzeń odwadniających obiekty budowlane". Czy ogród deszczowy się do nich zalicza?
Interpretacja Urzędu (Brak Zgody)
Urządzeniami odwadniającymi budynek są drenaże, igłofiltry i studnie drenażowe. Ogród deszczowy ma inną funkcję – służy do gromadzenia (retencji) tej wody. Wykonanie nieszczelnego ogrodu retencyjno-rozsączającego wykracza poza kompetencje zgłoszenia. Próba przeprocedowania go tą ścieżką spotka się ze sprzeciwem w drodze decyzji ze strony organu.
Zrzut do ogrodu, a następnie do miejskiej sieci
Skomplikowanym wariantem inżynieryjnym jest budowa ogrodu deszczowego (o płytszej głębokości, np. 0,4m), w którym nadmiar wód z opadów nawalnych przelewa się przez studnię kopułową do osiedlowej kanalizacji, a następnie do miejskiej sieci KD.
Rozwiązania takie są silnie rekomendowane przez miasta, aby odciążyć główne kolektory. Jednakże z punktu widzenia formalności, układ ten stanowi usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych do urządzeń wodnych (wyloty kanalizacyjne). Taka inwestycja wymaga opracowania operatu i uzyskania kompleksowego pozwolenia wodnoprawnego zarówno na wykonanie ogrodu, jak i na wprowadzanie wód (zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego).
Kiedy ogród deszczowy nie wymaga formalności?
Jedyny scenariusz, w którym ogród deszczowy nie podlega obostrzeniom Prawa wodnego, występuje wtedy, gdy spełnione są łącznie wszystkie poniższe warunki:
-
Brak robót ziemnych (wykopów)
Nasadzenia roślin hydrofitowych dokonuje się w naturalnie ukształtowanym, istniejącym wcześniej obniżeniu terenu, bez ingerencji maszyn w profil glebowy.
-
Brak sztucznego odprowadzenia wód
Do zagłębienia nie są doprowadzane żadne rury spustowe, rynny z dachów budynków ani wpusty uliczne. Ilość wody zasilającej roślinność równa jest wyłącznie ilości opadu bezpośredniego w dane miejsce (zero zmiany stanu wód poza granicami nieruchomości).
Wówczas takie nasadzenie to element zwykłej aranżacji krajobrazu, a nie inżynieryjne urządzenie wodne.
Projektujesz Błękitno-Zieloną Infrastrukturę?
Pomożemy Ci z wymiarowaniem pojemności retencyjnej i doborem warstw, a także przygotujemy niezbędny Operat Wodnoprawny dla całego systemu odwodnienia.
Prześlij PZT do weryfikacjiPodsumowanie
Ogrody deszczowe to niezwykle skuteczna odpowiedź na problemy z odwonieniem inwestycji na słabo przepuszczalnych gruntach oraz doskonałe narzędzie do obniżenia tzw. podatku od deszczu. Należy jednak pamiętać, że ich projektowanie musi odbywać się w ścisłym reżimie Prawa wodnego, a przed wbiciem pierwszej łopaty konieczne jest pozyskanie pozwolenia na budowę popartego profesjonalnym opracowaniem hydrotechnicznym.